Zbliżamy się do finału projektu Bezpieczna Uczelnia – obecnie pracujemy nad publikacją podsumowującą nasze działania i prezentującą katalog dobrych praktyk zidentyfikowanych na polskich uczelniach. Publikacja znajduje się w procesie recenzji, a jej premierę zaplanowaliśmy podczas konferencji podsumowującej projekt, która odbędzie się 25 września 2026 r. na Uniwersytecie Warszawskim. Będzie to dla nas okazja, aby opowiedzieć o najważniejszych rezultatach projektu, podzielić się doświadczeniami zgromadzonymi podczas współpracy z uczelniami oraz wspólnie zastanowić się nad dalszym rozwijaniem działań służących tworzeniu bezpiecznego środowiska pracy i studiowania.

Realizacja projektu została podzielona na wzajemnie powiązane etapy, odpowiadające przyjętej logice postępowania – od diagnozy istniejących rozwiązań, przez pogłębioną analizę praktyk stosowanych przez uczelnie, aż po opracowanie rekomendacji i upowszechnienie rezultatów. Takie podejście pozwoliło nam stopniowo gromadzić wiedzę oraz weryfikować przyjęte założenia na kolejnych etapach przedsięwzięcia. Pierwszym etapem była wstępna diagnoza rozwiązań stosowanych przez uczelnie w zakresie przeciwdziałania mobbingowi i dyskryminacji. Jej celem było rozpoznanie funkcjonujących procedur, struktur organizacyjnych oraz działań podejmowanych na rzecz budowania bezpiecznego środowiska pracy i studiowania. Diagnoza stanowiła punkt wyjścia do dalszych analiz oraz opracowania narzędzi badawczych. Kolejnym elementem projektu było przeprowadzenie badań jakościowych z udziałem przedstawicieli środowiska akademickiego. Indywidualne wywiady pogłębione umożliwiły poznanie doświadczeń osób związanych z tworzeniem i wdrażaniem polityk antymobbingowych i antydyskryminacyjnych, a także identyfikację najważniejszych wyzwań dotyczących funkcjonowania systemów ochrony na uczelniach. Wyniki badań zostały przedstawione w odrębnym raporcie, stanowiącym jeden z rezultatów realizowanego przedsięwzięcia.

Integralną częścią projektu był ogólnopolski konkurs na najlepsze praktyki antymobbingowe i antydyskryminacyjne na polskich uczelniach. Jego celem była identyfikacja oraz promocja rozwiązań wyróżniających się wysoką jakością i kompleksowym podejściem do przeciwdziałania zachowaniom niepożądanym. Informacja o realizacji konkursu została skierowana do ponad 100 uczelni publicznych oraz ponad 150 uczelni niepublicznych funkcjonujących w Polsce. Już na etapie konferencji inaugurującej projekt cieszył się dużym zainteresowaniem. Po zakończeniu konferencji ponad 70 szkół wyższych zadeklarowało zainteresowanie udziałem w konkursie, natomiast ostatecznie na udział w formule konkursowej zdecydowało się 38 uczelni. Zgodnie z przyjętą metodologią oraz regulaminem przedsięwzięcia do drugiego etapu zakwalifikowaliśmy 20 uczelni. W uczelniach tych przeprowadzono pogłębione audyty jakościowe, które polegały na weryfikacji informacji przedstawionych w ankiecie oraz szczegółowej analizie stosowanych praktyk i procedur antymobbingowych i antydyskryminacyjnych. Z audytów tych powstał całościowy raport, podsumowujący działania realizowane przez uczelnie, ich funkcjonalność oraz skuteczność. 

Równolegle realizowaliśmy działania eksperckie, edukacyjne i upowszechniające. Obejmowały one przygotowanie ekspertyz dotyczących prawnych i zdrowotnych aspektów mobbingu i dyskryminacji, prowadzenie działań informacyjnych oraz organizację spotkań pozwalających na bezpośrednią wymianę wiedzy i doświadczeń pomiędzy przedstawicielami środowiska akademickiego. Ważnym wydarzeniem była konferencja inaugurująca projekt, w której uczestniczyło ponad 120 przedstawicieli uczelni z całej Polski. W kolejnych miesiącach zorganizowaliśmy cztery konferencje regionalne we współpracy z Uniwersytetem Jagiellońskim w Krakowie, Uniwersytetem Śląskim w Katowicach, Uniwersytetem Zielonogórskim oraz Politechniką Gdańską. Spotkania umożliwiły prezentację wiedzy eksperckiej, rozmowę o problemach występujących w środowisku akademickim oraz poznanie rozwiązań stosowanych przez poszczególne uczelnie. Łącznie w konferencjach, seminariach i innych wydarzeniach realizowanych w ramach projektu uczestniczyli przedstawiciele ponad 80 uczelni. Konferencje regionalne pełniły nie tylko funkcję edukacyjną, lecz także pozwalały nawiązywać kontakty i rozwijać współpracę pomiędzy osobami odpowiedzialnymi za przeciwdziałanie mobbingowi, dyskryminacji i innym zachowaniom niepożądanym. Stworzyły przestrzeń do dzielenia się doświadczeniami, porównywania funkcjonujących procedur oraz prezentowania rozwiązań, które mogą stanowić inspirację dla innych instytucji szkolnictwa wyższego.

Zespół projektu był zapraszany do udziału w wydarzeniach organizowanych przez instytucje i środowiska zainteresowane problematyką bezpieczeństwa w szkolnictwie wyższym. Współpracowaliśmy między innymi z Państwową Inspekcją Pracy i uczestniczyliśmy w organizowanej przez nią konferencji poświęconej mobbingowi na uczelniach, stanowiącej część szerszego cyklu wydarzeń dotyczących przeciwdziałania mobbingowi. Założenia projektu oraz doświadczenia zgromadzone podczas jego realizacji prezentowaliśmy również podczas innych wydarzeń środowiskowych, w tym zjazdu pełnomocników do spraw osób z niepełnosprawnościami zorganizowanego na Uniwersytecie Medycznym w Łodzi. Obecność projektu podczas tych spotkań umożliwiała poszerzanie współpracy, pozyskiwanie nowych perspektyw oraz docieranie z wypracowywanymi rozwiązaniami do kolejnych grup tworzących społeczność akademicką.

Istotnym rezultatem projektu było również włączenie jego problematyki do działań dydaktycznych Uniwersytetu Warszawskiego. Uruchomiliśmy dedykowane zajęcia fakultatywne dla studentów UW, poświęcone mobbingowi, dyskryminacji oraz politykom równościowym. Pozwoliło to wykorzystać wiedzę i doświadczenia zgromadzone podczas realizacji projektu w bezpośredniej pracy edukacyjnej ze studentami oraz wprowadzić tematykę bezpiecznego środowiska akademickiego do programu kształcenia.

Od początku realizacji projektu otrzymujemy od przedstawicieli uczelni wyraźne informacje, że działania edukacyjne i informacyjne dotyczące mobbingu, dyskryminacji oraz innych zachowań niepożądanych są potrzebne i powinny być kontynuowane. Potwierdzają to wyniki ankiet ewaluacyjnych przeprowadzonych podczas konferencji regionalnych.  Uczestnicy szczególnie doceniali możliwość zdobycia praktycznej wiedzy, holistyczne ujęcie prezentowanych zagadnień, jakość przygotowanych materiałów oraz stworzenie przestrzeni do wymiany informacji, doświadczeń i dobrych praktyk pomiędzy uczelniami. Wskazywali również na potrzebę realizowania kolejnych przedsięwzięć poświęconych tej problematyce oraz podkreślali znaczenie przygotowywanego katalogu dobrych praktyk. Wyniki ankiet, zainteresowanie organizowanymi wydarzeniami oraz kontakty rozwijane podczas całego projektu potwierdzają, że przedsięwzięcie, którego realizacja dobiega końca odpowiada na realne potrzeby środowiska akademickiego i wspiera osoby zaangażowane w tworzenie bezpiecznych warunków pracy i studiowania. Dzięki wszystkim działaniom w projekcie wydarzenia zgromadziły ponad 300 uczestników konferencji i seminariów, podczas prezentacji projektu w trakcie spotkań i konferencji dotarliśmy z informacją do blisko 700 odbiorców, a zasięg informacji medialnych, w tym artykułów, postów w mediach społecznościowych to kilka tysięcy odsłon. Popularnością cieszyła się też nasza strona internetowa. Udział w konferencji podsumowującej 25.09. br. zapowiedziało ponad 100 uczestników. Po konferencji, na której zaprezentujemy naszą publikację, planujemy szerokie jej udostępnienie w wersji e-booka. Serdecznie zapraszamy!

Prof. dr hab. Jacek Męcina

Kierownik Projektu